İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü araştırma görevlisi Dr. Olcay Plevne ile doktora öğrencisi Furkan Akbaba tarafından yürütülen çalışmada, galaksimizin geçmişte yaşadığı birleşme süreçleri incelendi. Araştırmanın temel amacı, Samanyolu’nun geçmişte yuttuğu uydu cüce galaksilerden günümüze ulaşan izleri tespit etmek oldu. Bilim insanları, yıldızların hareketlerini ve kimyasal özelliklerini birlikte değerlendirerek bu yapıların izini sürdü.
MİLYONLARCA YILDIZ YAPAY ZEKA İLE ANALİZ EDİLDİ
Çalışmada, Avrupa Uzay Ajansı’na ait Gaia uydusundan elde edilen veriler ile farklı teleskoplardan alınan gözlemler bir araya getirildi. Gaia uydusu, SDSS-V teleskobu ve diğer gözlem araçlarından sağlanan yüksek çözünürlüklü veriler kullanılarak yaklaşık 1 milyon 400 bin yıldızın hareketleri ve kimyasal özellikleri incelendi. Araştırmacılar, büyük veri analizleri ve yapay zeka yöntemlerinden yararlanarak daha önce fark edilmeyen yıldız gruplarını ortaya çıkardı.
SAMANYOLU’NA 4 YENİ GALAKSİ KALINTISI EKLENDİ
Araştırma sonucunda tespit edilen yeni yapılar, araştırmacıların isimlerinin baş harflerinden oluşturulan “FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5” isimleriyle sınıflandırıldı. Daha önce literatürde 15’in üzerinde benzer cüce galaksi kalıntısı bulunurken, bu çalışma ile birlikte 4 yeni örnek daha bilim dünyasına kazandırıldı. Ayrıca kimyasal özellikleri sayesinde bir parçalanmış küresel küme kalıntısı da belirlendi.
YILDIZLARIN KOZMİK İZLERİ İNCELENDİ
Araştırmada yıldızların hareketleri ve kimyasal yapıları birlikte değerlendirilerek adeta “kozmik DNA” analizleri yapıldı. Doktora öğrencisi Furkan Akbaba, yapay zeka destekli yöntemlerle yıldızların kimyasal bollukları ve hareketlerinin incelendiğini belirterek, makine öğrenmesi sayesinde bilinmeyen yapıların ortaya çıkarıldığını ifade etti.
Türk Astronomlardan Samanyolu’nun Geçmişine Işık Tutan Keşif
KEŞİF, GALAKSİ OLUŞUM ARAŞTIRMALARINA KATKI SAĞLAYACAK
Araştırmacılar, yeni gözlem verileriyle birlikte keşfedilen yapıların yaşları, Samanyolu ile ne zaman birleştiği ve kütleleri gibi özelliklerin daha ayrıntılı şekilde belirlenebileceğini belirtiyor. Çalışmanın, galaksi oluşumu ve evrimi üzerine hazırlanan bilimsel modeller için önemli bir veri kaynağı oluşturacağı ifade ediliyor.
İstanbul Üniversitesi ekibinin araştırması, uluslararası hakemli bilimsel dergi Publications of the Astronomical Society of the Pacific (PASP)’de yayımlanarak astronomi literatürüne kazandırıldı.