TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle çocukların ceza sorumluluğu, infaz süreçleri, sosyal incelemeler ve korunmalarına yönelik yeni hükümler getirildi.
BAZI AĞIR SUÇLARDA YAŞ İNDİRİMİ UYGULANMAYABİLECEK
Yeni düzenlemeye göre, suçun işlendiği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim uygulanacak ve her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek. Türk Ceza Kanunu’na eklenen hükümle, 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasına da imkan tanınacak. Hakim; olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş biçimi ile failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığını değerlendirebilecek. Bu kapsamda kasten öldürme ve ağır sonuçlara yol açan bazı kasten yaralama suçlarında yaş indirimi uygulanmayabilecek. Böylece şartların oluşması halinde 18 yaşından küçük kişiler hakkında da müebbet hapis cezası verilebilmesinin önü açılacak.
12-15 YAŞ GRUBUNDA HAKİME TAKDİR YETKİSİ
Düzenlemeyle 12-15 yaş grubundaki çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler de değiştirildi. Bu yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi tanınacak.
ÇOCUK HÜKÜMLÜLER İNFAZA KAPALI CEZAEVİNDE BAŞLAYACAK
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle çocuk hükümlülerin cezalarının infazına ilişkin uygulama yeniden düzenlendi. Buna göre çocuk hükümlüler cezalarının infazına doğrudan çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli oldukları tespit edilen çocuklar daha sonra çocuk eğitimevlerine ayrılabilecek. 12-18 yaş arasındaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve işledikleri suçların niteliği dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
“SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK” İFADESİ DEĞİŞTİ
Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi, “adli süreçteki çocuk” şeklinde değiştirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde, gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar hakkında “yönlendirme tedbirleri” uygulanabilecek.
15 YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLARA SOSYAL İNCELEME ZORUNLULUĞU
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirilecek. 15 yaşını doldurmuş çocuklar hakkında ise Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi sosyal inceleme yaptırmazsa bunun gerekçesini iddianamede veya kararda belirtmek zorunda olacak. Sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianame, mahkeme tarafından soruşturma belgeleri incelendikten sonra eksik veya hatalı noktaların belirtilmesiyle Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilebilecek.
ÇOCUĞUN ELE GEÇİREBİLECEĞİ ŞEKİLDE SİLAH BULUNDURANA HAPİS
Düzenlemeyle ateşli silahların muhafazasına ilişkin yeni bir suç ve ceza hükmü getirildi. Ateşli silahını gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bir çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişi, eylemi daha ağır bir suç oluşturmuyorsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.
18 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE BIÇAK SATIŞI YASAKLANIYOR
Kanun kapsamı dışında kalan bıçaklar ile kesici, delici veya bereleyici aletlerin belirlenen ruhsatlı yerler ve iş yerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek. Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ile çocukların bu aletleri satın alması veya taşıması da yasak olacak. Yasağa uymayanlara 5 bin lira idari para cezası uygulanacak. Bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ceza 10 bin liraya kadar çıkabilecek.
ÇOCUKLARA YENİ YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için uygulanabilecek yönlendirme tedbirleri de yeniden düzenlendi.
Tedbirler;
- Sosyal ve toplumsal hizmetler,
- Dijital risklerden korunma,
- Kitap ve kütüphane,
- Çevreye saygı ve çevre temizliği,
- Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile davranışsal bağımlılık
başlıklarından oluşacak.
20 SAATTEN 300 SAATE KADAR GÖREV VERİLEBİLECEK
“Sosyal ve toplumsal hizmetler” tedbiri kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevler üstlenmesine karar verilebilecek. Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimler tarafından uygulanacak görevlerin süresi 20 saat ile 300 saat arasında değişebilecek. Çocukların kütüphane ve okuma salonlarında görev alması, belirlenen eserleri okuması veya park, bahçe ve sahil gibi alanlarda çevre temizliği, bitki bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme çalışmalarına katılması da tedbir kapsamında uygulanabilecek.
DİJİTAL CİHAZLARA YÖNELİK TEDBİRLER
“Dijital risklerden korunma tedbiri” kapsamında çocuğun kullandığı telefon, telefon hattı, bilgisayar ve tablet gibi cihazların bildirilmesi istenebilecek. Tedbir kararının ardından cihaz hareketleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığının denetimine 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere açılabilecek. Ayrıca riskli olarak değerlendirilen bazı mecralara, uygulamalara ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilebilecek.
BAĞIMLILIKLA MÜCADELE PROGRAMLARI UYGULANACAK
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile davranışsal bağımlılıklara yönelik tedbir kapsamında çocukların tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlamasına karar verilebilecek. Bu programlar Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından yürütülecek. Yönlendirme tedbirlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklarda kolluk kuvvetlerinden yardım istenebilecek.
BAKAN GÖKTAŞ: “KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ MEKANİZMALARIMIZI GÜÇLENDİRİYORUZ”
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin yasalaşmasının ardından yaptığı açıklamada, çocukların üstün yararını esas alan ve sağlıklı gelişimlerini destekleyen çalışmaların daha güçlü bir hukuki zemine kavuştuğunu belirtti. Göktaş, düzenlemenin çocukların bugününü korumanın yanı sıra daha güvenli ve adil bir gelecek oluşturulmasına katkı sağlayacağını ifade ederek kanunun hayırlı olmasını diledi.