Ödemeler dengesi; ihracat, ithalat, turizm ve yatırımlar gibi çok sayıda ekonomik işleme ilişkin verilerin farklı kaynaklardan derlenmesiyle oluşturuluyor. Ancak verilerin farklı zamanlarda ulaşması, kapsam ve ölçüm yöntemlerinin değişmesi veya sonradan güncellenmesi nedeniyle kayıtlar arasında fark oluşabiliyor. Bu farklar ise Net Hata ve Noksan kaleminde gösteriliyor.
“KAYIP PARA” ANLAMINA GELMİYOR
TCMB, söz konusu kalemi bir yapboza benzeterek açıklarken, Net Hata ve Noksanın kayıp ya da eksik para anlamına gelmediğini vurguladı. Örneğin ihracat bedeli ülkeye ulaşmışken ilgili malın gümrük kaydı henüz sisteme yansımamış olabiliyor. Gümrük kaydının daha sonra sisteme eklenmesiyle ortaya çıkan fark kapanabiliyor.
NAKİT DÖVİZ HAREKETLERİ DE ETKİLİ
Net Hata ve Noksan kalemini etkileyen unsurlar arasında nakit döviz hareketleri de bulunuyor. TCMB’nin verdiği örneğe göre, “yastık altı” olarak tutulan dövizin bankaya yatırılması yeni bir sınır ötesi işlem olmadığı için kaynağı mevcut veri kaynaklarıyla belirlenemeyebiliyor. Benzer şekilde bankadan nakit döviz çekilmesi de kalemi ters yönde etkileyebiliyor.
VERİLER GÜNCELLENDİKÇE FARKLAR DEĞİŞEBİLİYOR
TCMB, veriler güncellendikçe, ölçüm yöntemleri geliştirildikçe ve yeni veri kaynaklarına ulaşıldıkça Net Hata ve Noksan kalemindeki farkların bir bölümünün ilgili işlem kalemlerine aktarılabildiğini belirtti. Merkez Bankası’nın açıklamasına göre, açıklanamayan hareketlerin net sonucu giriş yönündeyse Net Hata ve Noksan artarken, çıkış yönündeyse azalıyor.
“NOKSAN OLAN PARA DEĞİL”
TCMB, kamuoyunda zaman zaman yanlış yorumlanan Net Hata ve Noksan kalemindeki “noksan” ifadesinin eksik veya kayıp para anlamına gelmediğini açıkladı. Buna göre söz konusu kalem, mevcut veri kaynaklarıyla henüz açıklanamayan veya farklı kaynaklardan gelen veriler arasında henüz eşleştirilemeyen bilgiyi ifade ediyor.