İsviçre’nin resmî olarak bir başkenti bulunmuyor. Bern ise hükümetin, parlamentonun ve federal yönetimin önemli bölümünün bulunduğu “federal şehir” olarak ülkenin fiili başkenti görevini üstleniyor. İsviçre hükümetinin ülkeye ilişkin resmi bilgilendirmesinde de Bern, “de facto başkent” olarak tanımlanıyor.
İSVİÇRE’NİN RESMİ BAŞKENTİ NEDEN YOK?
İsviçre’de herhangi bir şehrin başkent olarak belirlenmemesinin temelinde ülkenin federal yapısı ve tarihsel gelişimi bulunuyor. İsviçre, 1848 yılında modern federal devlet yapısına geçti. Bu dönemde yeni federal devletin yönetim merkezi için Bern tercih edildi. Ancak Bern, anayasal olarak “başkent” ilan edilmedi. Federal Meclis kayıtlarında da İsviçre Anayasası’nda herhangi bir başkent ifadesinin yer almadığı belirtiliyor. Böylece Bern, resmî başkent yerine federal yönetimin merkezi olarak konumlandı.
BERN NASIL FEDERAL ŞEHİR OLDU?
Bern’in federal yönetim merkezi olarak seçilmesi 28 Kasım 1848’e uzanıyor. Yeni federal parlamentonun yaptığı oylamada Bern, Zürih ve Luzern’in önüne geçerek federal makamların merkezi olarak seçildi. Bern’in tercih edilmesinde şehrin coğrafi konumu, Fransızca konuşan kantonların desteği ve federal yapılar için gerekli arazinin ücretsiz olarak sağlanması gibi faktörler etkili oldu. Ancak karar, Bern’i hukuken “başkent” yapmadı.
HÜKÜMET VE PARLAMENTO BERN’DE
Başkent unvanı bulunmamasına rağmen Bern, İsviçre’nin siyasi merkezi konumunda. Federal Konsey, federal bakanlıklar ve Federal Şansölyelik Bern’de bulunuyor. Federal Meclis de çalışmalarını burada yürütüyor. Bu nedenle günlük kullanımda ve uluslararası kaynaklarda Bern çoğu zaman İsviçre’nin başkenti olarak gösteriliyor. İsviçre’nin resmî anlatımında ise ayrım net: Bern fiilî başkent, hukuken ise federal şehir.
ÜLKENİN YÖNETİMİ TEK ŞEHİRDE TOPLANMIYOR
İsviçre’nin federal sistemi, ülkenin yönetim yapılarının farklı şehirlere dağılmasına da olanak sağlıyor. Örneğin Federal Mahkeme Lozan’da, Federal Ceza Mahkemesi ise Bellinzona’da bulunuyor. İsviçre Ulusal Bankası’nın da Zürih ve Bern’de merkezleri bulunuyor. Bu yapı, ülkedeki gücün tek bir şehirde toplanmasının önüne geçiyor.
“İSVİÇRE’NİN BAŞKENTİ BERN” DEMEK YANLIŞ MI?
Günlük kullanımda, genel kültür sorularında ve uluslararası kaynaklarda Bern, İsviçre’nin başkenti olarak kabul ediliyor. Ancak hukuki ve anayasal açıdan bakıldığında İsviçre’nin resmî bir başkenti bulunmuyor. Bu nedenle İsviçre’nin mutlak durumunu en doğru şu şekilde ifade edebiliriz: İsviçre’nin resmî başkenti yok; Bern ülkenin fiilî başkenti ve “federal şehir” olarak anılıyor. Bu durum İsviçre’yi, başkent kavramı açısından dünyadaki en sıra dışı ülkelerden biri haline getiriyor.