Toplumda en sık görülen sağlık sorunlarından biri olan kansızlık (anemi), çoğu zaman yalnızca demir eksikliği olarak değerlendirilse de uzmanlar bu yaklaşımın yanlış olduğuna dikkat çekiyor. Hematoloji Uzmanı Dr. Sertaç Durusoy, aneminin tek başına bir hastalık değil, birçok farklı sağlık probleminin belirtisi olabileceğini belirterek, rastgele demir ilacı kullanımının doğru olmadığını söyledi.
KANSIZLIK NEDİR? BELİRTİLERİ NELERDİR?
Dr. Durusoy, aneminin kandaki hemoglobin seviyesinin normalin altına düşmesi sonucu ortaya çıktığını ifade etti.
Hemoglobinin vücuda oksijen taşıyan temel yapı olduğunu belirten Durusoy, seviyesinin düşmesiyle birlikte şu belirtilerin görülebileceğini söyledi:
- Sürekli halsizlik
- Çabuk yorulma
- Nefes darlığı
- Çarpıntı
- Dikkat dağınıklığı
- Günlük yaşam performansında düşüş
Uzmanlar, bu belirtilerin uzun süre devam etmesi halinde mutlaka doktora başvurulması gerektiğini vurguluyor.
HER KANSIZLIK DEMİR EKSİKLİĞİ DEĞİLDİR
Aneminin en sık nedenlerinden biri demir eksikliği olsa da tek sebebin bu olmadığını belirten Dr. Durusoy, B12 vitamini ve folat eksikliği, böbrek yetmezliği, tiroit hastalıkları, kronik iltihabi hastalıklar, kemik iliği hastalıkları, genetik kan hastalıkları ve bazı ilaçların da kansızlığa yol açabileceğini söyledi.
Özellikle B12 eksikliğinde unutkanlık, el ve ayaklarda uyuşma, denge bozukluğu ve dilde yanma gibi nörolojik belirtilerin de görülebileceğine dikkat çekti.
DEMİR İLACINI DOKTORA DANIŞMADAN KULLANMAYIN
Dr. Durusoy, kansızlık tespit edildiğinde doğrudan demir ilacına başlanmasının doğru olmadığını belirterek, öncelikle kansızlığın nedeninin araştırılması gerektiğini söyledi.
Özellikle erkeklerde, menopoz sonrası kadınlarda ve ileri yaş grubunda görülen demir eksikliğinin mide ve bağırsak hastalıklarının ilk belirtisi olabileceğini ifade eden Durusoy, mide ülseri, bağırsak polipleri ve bazı sindirim sistemi kanserlerinin başlangıçta yalnızca kansızlıkla ortaya çıkabileceğini vurguladı.
KANSIZLIK TANISINDA KAPSAMLI DEĞERLENDİRME ŞART
Uzmanlara göre anemi tanısında yalnızca hemoglobin değerine bakılması yeterli değil.
Tam kan sayımının yanı sıra;
- Ferritin
- Serum demiri
- Demir bağlama kapasitesi
- B12 vitamini
- Folat
- Böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri
- Tiroit testleri
gibi birçok tetkikin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Gerekli görülen hastalarda endoskopi, gaitada gizli kan testi veya kemik iliği incelemesi de yapılabiliyor.
HANGİ DURUMLARDA HEMATOLOJİ UZMANINA BAŞVURULMALI?
Dr. Durusoy, aşağıdaki durumlarda mutlaka hematoloji uzmanına başvurulması gerektiğini söyledi:
- Kansızlığın uzun süre devam etmesi
- Tedaviye rağmen düzelmemesi
- Sık sık tekrarlaması
- Kan değerlerinin çok düşük olması
- Lökosit ve trombosit gibi diğer kan hücrelerinde de bozukluk görülmesi
Uzmanlar, kansızlık tedavisinde asıl amacın yalnızca hemoglobin seviyesini yükseltmek değil, altta yatan nedeni ortaya çıkararak doğru tedaviyi planlamak olduğunu belirtiyor.