Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de milyonlarca amatör ve ticari dron kullanıcısını yakından ilgilendiren yeni talimat, mevcut uygulamaları baştan sona değiştiriyor. Avrupa Birliği ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) standartları esas alınarak hazırlanan düzenleme ile dron operasyonları dijital olarak takip edilecek, pilotların yetkileri lisans seviyelerine göre belirlenecek ve hava sahası renk kodlarıyla yönetilecek.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ DRONLAR RESMEN TANIMLANDI
Yeni talimatın en dikkat çeken maddelerinden biri yapay zeka destekli otonom sistemlere ilişkin düzenleme oldu. Türkiye’de ilk kez yapay zeka ile çalışan dronlar resmi mevzuatta tanımlandı.
Talimatta yapay zeka destekli otonom sistemler; uçuş sırasında çevresel şartlara uyum sağlayan, görev profilini dinamik olarak güncelleyebilen ve pilot müdahalesi olmadan karar verebilen makine öğrenmesi veya yapay zeka tabanlı sistemler olarak tanımlandı.
Bu sistemlerin kullanım esaslarının SHGM tarafından yayımlanacak ayrı bir düzenlemeyle belirleneceği, bu süreç tamamlanıncaya kadar ise kontrollü izin kapsamında kullanılacağı belirtildi.
DRON PİLOTLARINA ÜÇ KADEMELİ LİSANS SİSTEMİ
Yeni düzenleme ile mevcut sistem yerine üç seviyeli lisans modeli uygulanacak.
- P0 lisansı: Amatör kullanıcılar için.
- P1 lisansı: Ticari uçuş yapan pilotlar için.
- P2 lisansı: Görüş hattı dışı (BVLOS), otonom uçuşlar, insan ve kalabalık üzeri operasyonlar, kargo taşımacılığı ve yüksek riskli görevler için.
Böylece pilotların gerçekleştirebileceği operasyonlar, kullandıkları dronun ağırlığından ziyade sahip oldukları lisans seviyesine göre belirlenecek.
DRON TRAFİĞİ DİJİTAL ORTAMDA TAKİP EDİLECEK
Yeni talimat kapsamında İHATTYS (İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi) kurulacak.
Bu sistem sayesinde;
- Dron uçuşları merkezi olarak takip edilecek.
- Uçuş izinleri tek platform üzerinden alınacak.
- Hava sahasındaki yoğunluk anlık izlenecek.
- Çakışan uçuşlar sistem tarafından tespit edilerek kullanıcılar uyarılacak.
- Dron trafiği dijital ortamda yönetilecek.
HAVA SAHASI YEŞİL, TURUNCU VE KIRMIZI OLARAK SINIFLANDIRILACAK
Yeni sistemle dron uçuş bölgeleri üç farklı kategoriye ayrılacak.
Yeşil bölgelerde belirlenen şartlar altında izin gerekmeyecek.
Turuncu bölgeler belirli kişi veya kuruluşlara tahsis edilen ve izinle kullanılabilecek alanlar olacak.
Kırmızı bölgeler ise tamamen yetkili kurumların iznine tabi tutulacak.
TÜRKİYE’DE İLK KEZ DRON KORİDORLARI OLUŞTURULACAK
Yeni talimatla birlikte görüş hattı dışındaki uzun mesafeli uçuşlar için ilk kez İHA koridorları oluşturulabilecek.
Bu koridorlar özellikle lojistik, otonom teslimat, endüstriyel operasyonlar ve gelecekte yaygınlaşması beklenen insansız hava taşımacılığı için kullanılacak. Koridorların sınırları ve kullanım şartları dijital sistem üzerinden yayımlanacak.
UZAKTAN TANIMLAMA SİSTEMİ ZORUNLU HALE GELİYOR
Basit oyuncak dronlar dışında kalan tüm kayıtlı insansız hava araçlarında uzaktan tanımlama sistemi zorunlu olacak.
Bu sayede uçuş sırasında dronun kimliği, konumu ve durum bilgileri dijital sistem üzerinden anlık olarak takip edilebilecek.
DRON YAZILIMLARINA DA SERTİFİKA ŞARTI
Yeni düzenleme yalnızca dronları değil, kullanılan yazılımları da kapsıyor.
Buna göre uçuş kontrol yazılımları, kontrol istasyonu yazılımları ve çoklu dron yönetim yazılımlarının SHGM tarafından sertifikalandırılması zorunlu olacak.
Sertifikası bulunmayan yazılımlar Türk hava sahasında kullanılamayacak.
ESKİ DRONLAR İÇİN UYUM SÜRESİ TANINDI
Talimat yürürlüğe girmeden önce satın alınan dronlar da yeni sisteme uyum sağlayacak.
Mevcut kullanıcıların kayıt işlemleri, uzaktan tanımlama sistemi, coğrafi sınırlama, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyonunu 31 Temmuz 2027 tarihine kadar tamamlamaları gerekecek.
P2 LİSANSI İÇİN SAĞLIK ŞARTI GETİRİLDİ
Yeni sistem kapsamında P2 lisansı alacak pilotların en az üçüncü sınıf sağlık sertifikasına sahip olması gerekecek.
Ayrıca belirli suçlardan hüküm giymiş kişilere P2 lisansı verilmeyecek.
