Kiralık Araçlarda Yeni Dönem: Yetki belgesi ve depozito kuralları değişiyor

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektörüne yönelik kapsamlı yeni düzenlemeler getiriyor. Yönetmelikle birlikte ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralamak isteyen işletmelere yetki belgesi alma zorunluluğu getirilecek.

Yönetmelik, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Halen araç kiralama faaliyeti yürüten işletmelerin ise faaliyetlerine devam edebilmeleri için 1 Temmuz 2027 tarihine kadar yetki belgesi alması gerekecek.

ARAÇ KİRALAMAK İÇİN YETKİ BELGESİ ŞARTI

Yeni düzenlemeye göre yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralanamayacak. Yetki belgeleri, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenecek.

Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olması, ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması ve faaliyet konuları arasında motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetinin yer alması gerekecek.

İşletme sorumlusunun ise 18 yaşını doldurmuş olması, en az ilköğretim mezunu olması ve yönetmelikte belirtilen suçlardan hüküm giymemiş olması gibi şartları taşıması gerekecek.

KİRALIK ARAÇ FİLOSUNA ASGARİ SAYI VE YAŞ SINIRI

Yeni sistemde araç kiralama işletmelerinin filolarına da belirli kriterler getiriliyor.

Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek. Bu araçlardan en az 5’inin işletme adına tescilli olması, ayrıca en az 2 aracın hibrit veya tamamen elektrikli olması ve bunlardan birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı aranacak.

Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 5 araçlık filo şartı getirilecek.

Araçlarda ayrıca yaş ve kilometre sınırı uygulanacak. Klasik araçlar hariç olmak üzere kiralanacak taşıtların model yılı itibarıyla 6 yaşından büyük olmaması gerekecek. Elektrikli araçlarda 300 bin, diğer araçlarda ise 180 bin kilometre sınırı bulunacak.

DEPOZİTOYA SINIRLAMA GELİYOR

Yönetmelikle kiralama şirketlerinin talep edebileceği depozito tutarına da sınır getiriliyor.

Altı gün ve daha kısa süreli kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek.

Ayrıca kiracıdan depozito amacıyla çek, senet, teminat mektubu, kefaletname veya benzeri borç doğurucu belgeler alınamayacak.

Depozitonun, kira sözleşmesinin sona ermesi ve aracın iade edilmesinden sonraki 7 gün içinde iade edilmesi esas olacak.

HASAR İÇİN EKSPERTİZ RAPORU ZORUNLU OLACAK

Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de araçta meydana gelen hasarlara ilişkin olacak.

Kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyetinin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi gerekecek.

İşletmenin kendi personeli veya doğrudan ya da dolaylı bağlantılı olduğu kişi ya da kuruluşların hazırladığı raporlar ispat aracı olarak kullanılamayacak.

Ayrıca araç teslim ve iade belgeleri düzenlenmeyen kiralamalarda veya iade belgesinde belirtilmeyen hasar ve arızalar için kiracıdan ücret talep edilemeyecek.

NORMAL AŞINMA İÇİN KİRACIDAN ÜCRET ALINAMAYACAK

Araç tesliminde kolayca tespit edilmesi mümkün olmayan çizik ve göçükler ile olağan kullanımdan kaynaklanan, kabul edilebilir sınırlar içerisindeki aşınma ve yıpranmalar nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacak.

Kiracıdan kaynaklanmadığı açıkça belli olan ve güvenliği etkileyen hasar veya arızalarda ise işletme, mümkün olan en kısa sürede eş değer bir ikame araç tahsis etmek zorunda olacak.

REZERVASYON İPTALİNDE YENİ KURALLAR

Ön ödemeli rezervasyonlarda işletmeler, rezervasyon formunu kiracının onayını aldıktan sonra düzenlemek ve elektronik ortamda kiracıya iletmek zorunda olacak.

Kiracı, rezervasyon tarihini, saatini, teslim yerini ve kiralanacak aracın segmentini belirli şartlar kapsamında değiştirebilecek veya iptal edebilecek.

Teslim saatinden 24 saat öncesine kadar yapılan iptallerde kiracıdan herhangi bir bedel talep edilemeyecek. Son 24 saat içerisinde yapılan iptallerde ise rezervasyon formunda belirtilmiş olması şartıyla en fazla bir günlük kira bedelitutarında iptal bedeli alınabilecek.

İade işlemlerinin ise iptal tarihini takip eden 7 gün içinde yapılması gerekecek.

BİR SAATLİK GECİKMEDE ÜCRET ALINAMAYACAK

Yönetmelikle araç teslimindeki gecikmelere de düzenleme getiriliyor.

Kiracının aracı iade etmesinin bir saate kadar gecikmesi durumunda herhangi bir bedel talep edilemeyecek.

Ayrıca kiralanan aracın rezervasyonda belirtilen segmentte hazır bulunmaması halinde, işletmenin ek ücret almadan eş değer veya daha üst segmentte araç tahsis etmesi esas olacak.

KİLOMETRE SINIRLARINA DÜZENLEME

Araç kiralama şirketleri kilometre sınırı belirleyebilecek ancak belirlenen sınırların yönetmelikte belirtilen asgari seviyelerin altında olmaması gerekecek.

Saatlik kiralamalarda günlük karşılığı en az 20 kilometre, 1 ila 6 günlük kiralamalarda günlük en az 150 kilometre, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise günlük en az 100 kilometre sınırı uygulanabilecek.

EK SİGORTA ALMAK ZORUNLU OLMAYACAK

İşletmeler, kiralama hizmetini müşteriye ek sigorta, kasko veya hasar güvencesi gibi başka bir mal veya hizmeti satın alma şartına bağlayamayacak.

Kiracı ve sözleşmede belirtilen ek sürücü, yalnızca kira bedelini ödemek suretiyle aracın kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanabilecek.

KİRALIK ARAÇ İLANLARI DA DENETLENECEK

Yeni dönemde internet üzerindeki kiralık araç ilanlarına da önemli yükümlülükler getiriliyor.

İlan ve aracı platformlar, işletmelerin yetki belgelerini Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edecek. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlarda ilan vermesine izin verilmeyecek.

İlanlarda işletmenin yetki belgesi numarası, işletme adı veya ilgili kimlik bilgileri ile aracın marka, model, model yılı, enerji türü, segment, kilometre ve donanım bilgilerinin yer alması gerekecek.

Yanıltıcı bilgi ve belgelere yer verilmesi de yasaklanacak.

YETKİ BELGESİ İÇİN SON TARİH 1 TEMMUZ 2027

Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Halen araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin ise faaliyetlerini sürdürebilmeleri için 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması gerekecek.

Bazı mevcut işletmeler için araç sayısı, araç yaşı ve belirli diğer şartlarda geçiş süreci uygulanacak. Platformlara yönelik bazı yükümlülükler ise 1 Ocak 2028’den itibaren uygulanacak.

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden işletmelere 6563 ve 6585 sayılı kanunlar kapsamında idari para cezaları uygulanabilecek.