Nöbetçi Eczaneler
Günümüzde giderek yaygınlaşan mikroplastik ve nanoplastiklerin insan sağlığı üzerindeki olası etkileri araştırılmaya devam ediyor. Hava, su ve toprakta bulunan bu parçacıkların insan vücudundaki farklı doku ve biyolojik örneklerde tespit edilmesi, uzun vadeli sağlık etkilerine ilişkin soru işaretlerini artırıyor. Uzmanlar ise mikroplastiklerin kanserle ilişkisi konusunda mevcut verilerin bilimsel temkinlilikle değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Liv Hospital Ulus Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Meral Günaldı, mikroplastiklerin farklı insan dokularında ve bazı tümör örneklerinde tespit edilmesinin dikkat çekici olduğunu belirterek, bu durumun tek başına kansere neden oldukları anlamına gelmediğini söyledi.
“KANSERLE İLİŞKİSİ HENÜZ KESİN OLARAK KANITLANMADI”
Mikroplastiklerin insanlarda kanser görülme sıklığını doğrudan artırdığını ortaya koyan yeterli epidemiyolojik kanıt bulunmadığını ifade eden Günaldı, “Mikroplastiklerin farklı insan dokularında ve bazı tümör örneklerinde saptanması dikkat çekici bir bulgu. Ancak bir parçacığın tümör dokusunda bulunması, tek başına o parçacığın kansere neden olduğunu göstermez. Bugün için mikroplastik maruziyetinin insanlarda kanser görülme sıklığını doğrudan artırdığını ortaya koyan yeterli epidemiyolojik kanıt bulunmuyor” dedi.
FARKLI KANSER TÜRLERİNDE TESPİT EDİLDİ
Deneysel çalışmalarda mikroplastiklerin kronik inflamasyon, oksidatif stres, hormonal sistem ve hücre çoğalmasını düzenleyen bazı sinyal yolakları üzerindeki olası etkilerinin araştırıldığını belirten Günaldı, bazı çalışmalarda akciğer, kolorektal, mide, serviks, meme, pankreas ve prostat kanserlerine ait tümör dokularında mikroplastik parçacıklarının tespit edildiğini aktardı. Günaldı, bu bulguların mikroplastiklerin tümör biyolojisi üzerindeki olası etkilerinin araştırılması açısından önem taşıdığını ancak laboratuvar ortamında ortaya konan mekanizmaların insanlarda doğrudan kanser nedeni olarak kabul edilebilmesi için daha kapsamlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğunu söyledi.
MİKROPLASTİKLER VÜCUDU NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Mikroplastiklerin olası etkilerinin birden fazla mekanizma üzerinden incelendiğini ifade eden Günaldı, bu parçacıkların hücrelerde inflamatuvar yanıtı ve oksidatif stresi artırabileceğinin düşünüldüğünü belirtti. Plastik üretiminde kullanılan bazı kimyasalların hormonal sistem üzerindeki etkilerinin de araştırıldığını aktaran Günaldı, PI3K/Akt/mTOR ve Wnt/beta-katenin gibi hücre büyümesi ve çoğalmasında rol oynayan sinyal yolaklarının da deneysel çalışmaların konusu olduğunu söyledi. Mikroplastiklerin yüzeylerinde bazı çevresel kirleticileri taşıyabilmesinin de etkilerinin daha geniş bir çerçevede incelenmesini gerektirdiğini belirtti.
“MİKROPLASTİKLERİN KANSER YAPTIĞINI SÖYLEMEK İÇİN HENÜZ ERKEN”
Son yıllarda 50 yaş altındaki bazı kanser türlerinde artış görüldüğünü belirten Günaldı, mikroplastiklerin yaygınlaşmasıyla bu durum arasında zaman açısından bir örtüşme bulunduğuna dikkat çekti. Ancak bunun nedensellik anlamına gelmediğini vurguladı. Günaldı, “Bu artışı yalnızca mikroplastik maruziyetiyle açıklamak mümkün değil. Obezite, hareketsiz yaşam, beslenme alışkanlıkları, alkol, sigara ve çevresel faktörler gibi çok sayıda değişken de aynı dönemde değişti. Dolayısıyla mikroplastikleri tek başına sorumlu tutmak bilimsel açıdan doğru olmaz” ifadelerini kullandı.
KANSERDEN KORUNMADA KANITLANMIŞ RİSKLERE DİKKAT
Kanserden korunmada bilimsel olarak kanıtlanmış risk faktörlerine odaklanılması gerektiğini vurgulayan Günaldı; sigara, tütün ürünleri ve alkolden uzak durulması, sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite yapılması, dengeli beslenilmesi ve kişisel risklere uygun kanser taramalarının ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi. Günaldı, plastik kullanımının gereksiz yere artırılmaması ve sıcak yiyecek ve içeceklerin plastik kaplarda uzun süre bekletilmemesi gibi önlemlerle plastik kaynaklı maruziyetin azaltılabileceğini belirtti.
“GEREKSİZ KORKUYA DA ÖNEMSİZLİĞE DE YER YOK”
Mikroplastiklerin kanserle ilişkisi konusunda toplumda gereksiz endişe oluşturulmaması gerektiğini belirten Günaldı, konuya ilişkin bilimsel gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi. Günaldı, “Bugün elimizdeki veriler mikroplastiklerin tamamen zararsız olduğunu göstermiyor; ancak insanlarda kansere neden olduğunu kesin olarak ortaya koyan yeterli kanıt da bulunmuyor” diyerek, mikroplastiklerin vücutta birikimi, biyolojik etkileri ve uzun vadeli sağlık sonuçlarının anlaşılması için kapsamlı araştırmaların sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.
