Nöbetçi Eczaneler
Burtom Biyofiz Tıp Merkezi Nöroloji Uzmanı Dr. Şule Karaarslan, beynin biyolojik yaşı ile takvim yaşının her zaman aynı olmadığını belirterek, biyolojik yaşın beynin ve vücudun ne kadar sağlıklı yaş aldığını gösteren önemli bir ölçüt olduğunu söyledi.
AYNI YAŞTAKİ İKİ KİŞİNİN BİYOLOJİK YAŞI FARKLI OLABİLİR
İleri yaş grubunda olmasına rağmen merak eden, yeni şeyler öğrenen, sosyal hayatını sürdüren ve aktif çalışan kişilerle; evinden çıkmayan, sosyal iletişimi azalan, kronik hastalıklarla mücadele eden ve günlük ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan kişilerin biyolojik yaşlarının birbirinden önemli ölçüde farklı olabileceğine dikkat çeken Karaarslan, yaşam tarzının beyin sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu ifade etti. Beynin biyolojik yaşının değerlendirilmesinde hem fonksiyonel hem de yapısal özelliklerin birlikte ele alınması gerektiğini belirten Karaarslan, erken tanının özellikle Alzheimer ve bilişsel gerileme açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
HAFIZA TESTLERİNDEN MR’A KADAR KAPSAMLI DEĞERLENDİRME
Bilişsel değerlendirmede öncelikle aile öyküsü, kişinin sağlık geçmişi ve günlük yaşam alışkanlıklarının ele alındığını aktaran Karaarslan, ayrıntılı nörolojik muayenenin ardından hafıza testlerinin uygulanabildiğini söyledi. Bu testlerle dikkat, planlama, hafıza, görsel yapılandırma, hesaplama, soyut düşünme, karar verme ve dil becerilerinin değerlendirildiğini belirten Karaarslan, gerekli durumlarda depresyon değerlendirme testlerinin de sürece dahil edildiğini ifade etti. Beyin MR görüntülemeleriyle beynin yapısal değişikliklerinin, damarsal hastalık yükünün, hafıza merkezlerinin durumunun ve beyin hacminin değerlendirilebildiğini aktaran Karaarslan, kan testlerinin de bilişsel sağlığın değerlendirilmesinde önemli bilgiler sunduğunu kaydetti. B12 ve folat başta olmak üzere B grubu vitaminleri, homosistein, D vitamini, tiroit fonksiyonları, demir ve ferritin gibi değerlerin kontrol edilebildiğini belirten Karaarslan, bazı vitamin ve hormon eksikliklerinin giderilmesiyle bunlara bağlı ortaya çıkan hafıza problemlerinin düzelebileceğini söyledi.
ALZHEIMER İÇİN KAN TESTLERİ DE KULLANILABİLİYOR
Alzheimer hastalığının erken tanısında son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını belirten Karaarslan, daha önce beyin-omurilik sıvısı üzerinden değerlendirilen bazı biyolojik belirteçlerin artık kan testleriyle de incelenebildiğini ifade etti. Karaarslan, Alzheimer açısından kullanılan kan biyobelirteçleri arasında Aβ42/40 oranı ve pTau217’nin öne çıktığını belirterek, uygun hastalarda bu testlerin uygulanabildiğini söyledi. İleri görüntüleme yöntemleri ve genetik analizlerin de tanı süreçlerinde yerini aldığını aktaran Karaarslan, bu gelişmelerin hastalığın daha erken aşamalarda yakalanmasına ve uygun hastalarda tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine imkan sağladığını kaydetti.
SAĞLIKLI YAŞLANMANIN 4 TEMEL UNSURU
Biyolojik yaşlanmanın yaşam tarzındaki düzenlemelerle yavaşlatılabileceğini vurgulayan Karaarslan, zihinsel ve bedensel sağlığın korunması için kaliteli uyku, düzenli egzersiz, sosyal bağların güçlü tutulması ve dengeli beslenmenin önemine dikkat çekti.
Kaliteli uyku: Derin uyku sırasında beynin yenilenme ve gün içerisinde oluşan atıkların temizlenmesiyle ilişkili süreçlerin desteklendiğini belirten Karaarslan, düzenli uyku alışkanlığının önemini vurguladı. Yatmadan 1-2 saat önce telefon, bilgisayar ve televizyon gibi ekranlardan kaynaklanan yoğun ışık maruziyetinin azaltılmasını önerdi.
Düzenli egzersiz: Hareketsiz yaşamın kilo alımı, kas ve damar hastalıklarının yanı sıra bilişsel gerileme açısından da risk oluşturabileceğini belirten Karaarslan, düzenli hareketin hem beden hem de beyin sağlığı için önemli olduğunu söyledi.
Sosyal hayat ve sürekli öğrenme: Arkadaşlarla vakit geçirmek, iletişimi sürdürmek, yeni hobiler edinmek, üretmek ve yeni şeyler öğrenmenin zihinsel ve ruhsal sağlık açısından önemli olduğunu ifade eden Karaarslan, merak duygusunu koruyan ve öğrenmeye devam eden kişilerin bilişsel fonksiyonlarının daha iyi korunabildiğine dikkat çekti.
Dengeli beslenme: Akdeniz tipi beslenmenin beden ve beyin sağlığı açısından olumlu etkileri olduğunu belirten Karaarslan; sebze, yeşillik, tam tahıl, meyve, baklagiller ve sızma zeytinyağının ağırlıklı olduğu, balık ve beyaz etin tercih edildiği, kırmızı et tüketiminin ise sınırlandırıldığı bir beslenme düzenini önerdi.
AMAÇ BAĞIMSIZ VE ÜRETKEN BİR BEYNİ KORUMAK
Uzun yaşam süresine sahip toplumların ortak özelliklerine de dikkat çeken Karaarslan, sosyal ilişkileri güçlü, yardımlaşmayı ve iyilik yapmayı önemseyen, üretken, hareketli ve beslenmesine dikkat eden kişilerin sağlıklı yaşlanma açısından öne çıktığını söyledi. Bütüncül sağlık takibinin önemine de değinen Karaarslan; vitamin ve hormon eksikliklerinin giderilmesi, görme ve işitme kontrollerinin yapılması, bağırsak sağlığının korunması, kabızlıktan kaçınılması, sigaradan uzak durulması ve depresyon gibi ruhsal sorunlarda profesyonel destek alınmasının sağlıklı yaşlanmanın önemli parçaları olduğunu ifade etti. Karaarslan, hedefin yalnızca daha uzun yaşamak değil, kendine yetebilen, bağımsız ve üretken bir beyin yapısını korumak olduğunu belirterek, hafıza şikayetleri yaşayan kişilerin bu sorunları geçiştirmemesi ve erken tanı ile tedavi imkanlarından yararlanmak için bir nöroloji uzmanına başvurması gerektiğini vurguladı.
